OpenAI süni intellektinin 100-dən çox riyaziyyat məsələsini həll etdiyini bildirir və müstəqil qrup yaradır

OpenAI 21 sentyabr 2026-cı ildə bildirib ki, 28 avqustda təliminə başladığı daxili model Navier–Stokes Minillik Mükafatı məsələsinin həllini verib və o vaxtdan bəri «riyaziyyatın əksər sahələri üzrə 100-dən çox uzunmüddətli açıq məsələni» həll edib; bu məlumat şirkətin öz bloq yazısına əsaslanır. TechCrunch həmin gün açıqlama barədə xəbər verib və yazıb ki, OpenAI belə nəticələrlə necə davranıldığını nəzərdən keçirmək üçün müstəqil riyaziyyatçılar qrupu yaradır.

Nə elan olunub

• TechCrunch-ın məlumatına görə, yeni Riyaziyyat və Süni İntellekt üzrə Məsləhət Qrupu Nyu-Cersi ştatının Prinston şəhərindəki Qabaqcıl Tədqiqatlar İnstitutunda (Institute for Advanced Study, IAS) yerləşdirilib.
• OpenAI-nin bloq yazısına görə, qrupun ilkin tərkibinə doqquz riyaziyyatçı, o cümlədən Timothy Gowers, Martin Hairer, Edward Witten və Melanie Matchett Wood daxil edilib. TechCrunch qeyd edib ki, üzvlərdən yalnız biri — IAS-dan Camillo De Lellis — süni intellekt sənayesinin sürətini tənqid edən riyaziyyatçıların açıq məktubunu da imzalamışdı.
• OpenAI bildirib ki, qrup «riyaziyyat icması və daha geniş ictimaiyyətlə körpü rolunu oynayacaq, riyaziyyatçılara irəliləyiş yolunun müəyyənləşməsində səs verəcək», lakin «riyaziyyat üzrə daxili işimizin tempinə dair bizə məsləhət vermək onun vəzifəsi olmayacaq».
• Qabaqcıl Tədqiqatlar İnstitutu TechCrunch-ın sitat gətirdiyi öz açıqlamasında bildirib: «Bizim heç bir süni intellekt şirkətində qərar vermə səlahiyyətimiz yoxdur və istənilən şirkətin qəbul etdiyi qərarlara görə məsuliyyət həmin şirkətin üzərinə düşür».
• Addım «A Severe Misalignment of AI in Mathematics» adlı açıq məktubdan sonra atılıb; TechCrunch-ın yazdığına görə, məktubu Fields medalı laureatı olan 25 riyaziyyatçı imzalayıb və orada süni intellekt laboratoriyalarının məşhur məsələləri etalon kimi həll etməyə tələsərək «onların intellektual işini təhdid etdiyi» bildirilir.
• OpenAI həlli öz saytında, Lean sübut assistentindəki formalizasiya ilə birlikdə dərc edib; nəticənin müstəqil riyazi ekspertizası indiyədək dərc olunmayıb, TechCrunch isə 100-dən çox məsələ rəqəmini OpenAI-nin öz iddiası kimi təqdim edib.

Bunun əhəmiyyəti nədir

Aparıcı süni intellekt laboratoriyası indi bildirir ki, onun öz modeli OpenAI-nin həmin yazısına görə təxminən 90 ildir açıq qalan məsələni həll edə bilir; akademik iradlara isə inkişafın tempini deyil, nəticələrin açıqlanmasını nəzərdən keçirən məsləhət orqanı ilə cavab verir. Məhz bu fərq qabaqcıl laboratoriyalar elmi etalonlar üzrə yarışdıqca özünütənzimləmənin hara qədər gedəcəyini müəyyənləşdirəcək. ABŞ-dan kənarda, o cümlədən Avropada və Xəzər regionunda tənzimləyicilər və universitetlər üçün bu epizod onu göstərir ki, yüksək təsirli süni intellekt tədqiqatlarının nəticələrinə nəzarət hazırda könüllüdür və şirkətin özü tərəfindən qurulur; Avropa İttifaqının Süni İntellekt Aktı kimi sənədlər çərçivəsində hələ bununla eyni gücdə məcburi yoxlama mexanizmi qüvvəyə minməyib.