Azərbaycanın rəqəmsal tədbirlər planı süni intellekt hesablamaları üçün dörd səviyyəli dəhliz qurur

Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya proqramı 58 təşəbbüs üzərində qurulub, onlardan 18-i prioritet statusludur; proqram həm də süni intellekt üçün hesablama gücünü əhatə edən dörd səviyyəli «rəqəmsal dəhliz»in əsasını təşkil edir. Bunu Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin Rəqəmsal İnkişaf və İnnovasiya şöbəsinin müdiri Rəşad Xalıqov 6 oktyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilən Almaniya–Azərbaycan konfransında bildirib; bu barədə Report.az məlumat yayıb.

Xalıqov nə deyib

• Report.az-ın yazdığına görə, əsas sənəd «dövlət başçısı tərəfindən imzalanmış» 2026–2028-ci illər üzrə Rəqəmsal İnkişafın Sürətləndirilməsinə dair Tədbirlər Planıdır; Xalıqovun sözlərinə görə, sənəd dörd prioritet istiqamətə — rəqəmsallaşma, süni intellekt, innovasiya və kibertəhlükəsizliyə — söykənir.
• Report.az-a əsasən, planın icrasını əlaqələndirmək üçün yaradılan Rəqəmsal İnkişaf Şurasına Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəhbərlik edir.
• Xalıqov deyib: «Sənəddə 58 təşəbbüs var və onlar üzrə işə artıq başlanılıb». O əlavə edib ki, bu təşəbbüslərdən 18-i «prioritet status alıb»; onların arasında milli Data Lake House-un qurulması və dövlət xidmətlərinin vahid myGov tətbiqində birləşdirilməsi var. Bu barədə Report.az məlumat yayıb.
• Report.az-a görə, Xalıqov «rəqəmsal dəhliz»i təsvir edərkən bildirib ki, Bakı dörd səviyyəli arxitektura formalaşdırır: Avropa ilə Asiya arasında telekommunikasiya infrastrukturu, məlumatların saxlanması və işlənməsi obyektləri, süni intellekt üçün hesablama resursları və ən üst təbəqədə rəqəmsal xidmətlər.
• Report.az-ın yazdığına görə, o deyib ki, Azərbaycanın enerji artıqlığı və regional əlaqə imkanları ölkəyə «hesablama gücünün yerləşdirilməsi üzrə əsas qlobal məkanlardan biri» olmaq üçün üstünlük qazandırır.

Bunun əhəmiyyəti nədir

58 təşəbbüs rəqəmi öz-özlüyündə yeni deyil — APA-nın məlumatına görə, nazir müavini Rəşad Həsənov eyni göstəricini 9 iyul 2026-cı ildə Milli Məclisə açıqlamışdı. Lakin Xalıqovun dedikləri əvvəllər açıqlanmayan təfərrüatlar əlavə edir: adı çəkilən Data Lake House layihəsi, vahid myGov ön interfeysi və bir səviyyəsini birmənalı şəkildə süni intellekt hesablamalarına ayıran dörd təbəqəli «rəqəmsal dəhliz». Report.az həmin süni intellekt hesablama təbəqəsi üzrə xərcləri və icra müddətlərini açıqlamayıb.

Azərbaycan şirkətləri üçün bu nə deməkdir

Plan prezident sərəncamı ilə təsdiqlənmiş, Azərbaycanın 2025–2028-ci illər üzrə Süni İntellekt Strategiyasının birinci məqsədinin — infrastruktura çıxışın yaxşılaşdırılmasının — içərisində dayanır. Yerli bulud, data mərkəzi və sistem inteqrasiyası şirkətləri üçün Data Lake House və «rəqəmsal dəhliz»in süni intellekt hesablamaları təbəqəsi dövlət tələbatının harada cəmlənə biləcəyini göstərir; lakin dərc edilmiş satınalma qrafiki olmadığı üçün şirkətlər hələ konkret müqaviləyə müraciət edə bilmir, yalnız Rəqəmsal İnkişaf Şurasının fəaliyyətini izləyərək tenderlərin elan olunmasını gözləyə bilər.