Anthropic-in yeni biologiya laboratoriyasında Claude CRISPR-ə bənzər yeni enzim sistemi aşkarlayıb

Anthropic 23 sentyabr 2026-cı ildə bildirib ki, həyat elmləri üzrə yeni tədqiqat qrupu və laboratoriya yaradıb; ilk tədqiqat proqramlarından birində isə Claude əsasında qurulmuş süni intellekt sistemi bakteriofaq DNT-sində «CRISPR-i xatırladan» təkrar naxışına malik yeni enzim sistemini müstəqil şəkildə kəşf edib. TechCrunch həmin gün açıqlamanı təsdiqləyib.

Claude kəşfi necə edib

• Anthropic-in bildirdiyinə görə, Claude-a «DNT ardıcıllıqlarının nəhəng bazasında axtarış aparmaq üçün sorğu» verilib; axtarış RNT-ni DNT-yə kopyalayan enzimlər olan tərs transkriptazalar (RT) üzrə aparılıb.
• Şirkətin məlumatına görə, Claude agentləri 200 000-dən çox tərs transkriptaza toplayıb, 3 500 ehtimal olunan sistem seçib və onları «ən inandırıcı 20 namizədə» qədər daraldıb.
• Anthropic bildirib ki, axtarışa «təxminən 950 agentin 210 milyon token istifadə etməsi ilə bu məlumatların araşdırılmasına 21 saat» sərf olunub; sonra agentlərdən biri qeyri-adi tərs transkriptaza geninin yanında təkrarlanan DNT naxışını qeyd edib.
• Anthropic yaranan sistemi «massivlə əlaqəli tərs transkriptazalar (ART)» adlandırıb və bildirib ki, onun bioloji funksiyası hələ bilinmir.
• Anthropic-in məlumatına görə, MIT və Broad İnstitutunda CRISPR sahəsinin qabaqcıllarından olan Feng Zhang şirkətin ilkin məqaləsini (pre-print) nəzərdən keçirdikdən sonra tapıntının «həqiqətən maraq doğurduğunu və əlavə araşdırmaya layiq olduğunu» bildirib.
• Anthropic bildirib ki, «bütün laboratoriya işini insan alimlər görür» və işlər BSL-1 və BSL-2 biotəhlükəsizlik səviyyələrində aparılır; TechCrunch-ın yazdığına görə, şirkətin baş icraçı direktoru Dario Amodei X-də kəşfin «tamamilə olmasa da, əsasən Claude tərəfindən» edildiyini yazıb.

Bunun əhəmiyyəti nədir

Bu epizod qabaqcıl süni intellekt sisteminin mövcud işləri ümumiləşdirmək deyil, orijinal elmi tapıntı əldə etməsinə dair bu günə qədərki ən konkret ictimai nümunələrdən biridir; bununla belə, Anthropic özü deyir ki, enzimin funksiyası hələlik bilinmir və nəticə şirkətin öz ilkin məqaləsindən kənarda təsdiqlənməlidir. Açıqlama həm də Amodeinin və digər süni intellekt şirkətlərinin rəhbərlərinin imkanları sürətlə artan modellər üçün müstəqil təhlükəsizlik nəzarətini müzakirə etdiyi barədə xəbərlərdən bir neçə gün sonra gəlir; TechCrunch bu ziddiyyətə diqqət çəkib, çünki Amodei ayrıca olaraq bioterrorizmi inkişaf etmiş süni intellektlə bağlı ən böyük narahatlıqlarından biri adlandırıb. Elmi işlər üçün agent əsaslı AI alətlərini nəzərdən keçirən Xəzər regionunun universitetləri və tədqiqat institutları üçün bu hadisə çoxagentli sistemlərin hipotez irəli sürməkdə real olaraq nə edə biləcəyinin ilkin siqnalıdır — onlara bioloji məlumatlar üzərində əsasən nəzarətsiz işləmək imkanı verməklə bağlı təhlükəsizlik və idarəetmə sualları ilə yanaşı.