Hakim NAACP-nin xAI-ın Memfis ətrafındakı data mərkəzi üzrə Təmiz Hava Aktı iddiasının davamına icazə verib

ABŞ-ın federal hakimi xAI-ın Memfis yaxınlığındakı Colossus data mərkəzi kompleksində hava çirkləndirilməsi ilə bağlı NAACP tərəfindən qaldırılmış iddianın rədd edilməsi barədə vəsatətini təmin etməyib və SpaceX-ə məxsus şirkətin Təmiz Hava Aktını pozduğuna dair tələblərin baxışına yol verib. Bunu TechCrunch 31 oktyabr 2026-cı ildə ABŞ federal dairə məhkəməsinin hakimi Debra M. Brown tərəfindən bir gün əvvəl çıxarılmış qərara istinadən yazıb.

Qərarda nə deyilir

• TechCrunch-ın məlumatına görə, NAACP adından iddia qaldıran Southern Environmental Law Center şikayətində bildirib ki, xAI Colossus ərazisində «ən azı 35 yanma turbini və digər hava çirkləndirici mənbələr» quraşdırıb və işlədib — tikintidən əvvəl alınmalı olan icazələri və istismar icazələrini almadan.
• TechCrunch-ın yazdığına görə, xAI iddianın rədd edilməsini tələb edərkən turbinlərin mobil olduğu üçün icazə rejimindən azad olduğunu və iddiaçıların məhkəməyə müraciət hüququnun olmadığını əsas gətirib; hakim Brown hər iki arqumenti qəbul etməyib.
• TechCrunch-ın istinad etdiyi qərara əsasən, hakim Brown yanma turbinlərinin Missisipi ştatının icra planı çərçivəsində «mobil mənbə» sayılmadığını, vətəndaş iddiası qaldıran tərəflərin isə «federal hökumətin icra hakimiyyəti səlahiyyətini həyata keçirmədiyini» müəyyən edib, buna görə də iddiaçıların tələblərinə baxış davam edəcək.
• TechCrunch xəbər verib ki, NAACP-nin ətraf mühit və iqlim ədaləti üzrə direktoru Abre' Connor qərarı «xAI-ı məsuliyyətə cəlb etmək səyimizdə növbəti mühüm qələbə» adlandırıb.
• TechCrunch-ın məlumatına görə, həmin işdə ABŞ Ədliyyə Departamentinin verdiyi ayrıca rədd vəsatəti oktyabrın ortalarında təmin edilməyib. Eyni 30 oktyabr tarixli qərar barədə yazan DeSoto County News bildirib ki, iş xAI-ın Missisipi ştatının Southaven şəhərindəki Colossus 2 data mərkəzini təchiz edən qaz elektrik stansiyasına aiddir və ştatın ətraf mühit tənzimləyicisi əvvəllər şirkətə turbinlərin müvəqqəti olduğunu, hava icazələrinə ehtiyac duyulmadığını bildirmişdi.

Bunun əhəmiyyəti nədir

Qərar süni intellekt sənayesinin çoxlu enerji tələb edən data mərkəzi tikintisinə qarşı ən yaxından izlənilən ətraf mühit mübahisələrindən birini açıq saxlayır — həm də ABŞ-ın bir sıra ştatının və yerli hakimiyyət orqanlarının hava keyfiyyəti və enerji şəbəkəsinə yüklənmə səbəbindən yeni obyektlərə məhdudiyyətləri müzakirə etdiyi bir vaxtda. Süni intellekt data mərkəzlərinə investisiya cəlb etməyə çalışan Azərbaycan və digər ölkələr üçün bu iş xatırladır ki, hava icazələri qaydaları və yerli icmaların qaz elektrik stansiyalarına qarşı məhkəməyə müraciət hüququ oxşar layihələri quran istənilən hökumət və ya investor üçün mərkəzi hüquqi riskə çevrilir.