Nvidia qaçaqmalçılığa qarşı çip izləməsinin mümkün olduğunu ABŞ konqresmeninə qeyri-rəsmi deyib

Nvidia nümayəndələri ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasının üzvü Bill Foster-ə qeyri-rəsmi şəkildə bildirib ki, onun həmmüəllifi olduğu Çip Təhlükəsizliyi Aktının (Chip Security Act) tələb etdiyi çip izləmə tədbirlərini texniki cəhətdən həyata keçirmək mümkündür. Foster bunu MIT Technology Review-in 12 noyabr 2026-cı ildə dərc etdiyi müsahibədə deyib; halbuki sənayenin öz ticarət birliyi belə izləməni açıq şəkildə «potensial olaraq mümkünsüz» adlandırıb.

Nə deyilib

• İllinoys ştatından demokrat və qanun layihəsinin həmmüəllifi olan Foster MIT Technology Review-ə deyib ki, texniki müzakirələr zamanı Nvidia-nın reaksiyası «bəli, əlbəttə, biz bunu edə bilərik» olub, lakin «onlar heç vaxt heç nəyi yazılı şəkildə təqdim etmədilər».
• Hesabatda bildirilir ki, 2026-cı ilin martında Nvidia-nın da üzvü olduğu Yarımkeçiricilər Sənayesi Assosiasiyası (Semiconductor Industry Association) qanun layihəsinə etiraz edərək onun çip izləmə tələblərini «yeni, sınaqdan keçirilməmiş və potensial olaraq mümkünsüz» adlandırıb.
• MIT Technology Review-in yazdığına görə, Nvidia Reuters-ə təsdiqləyib ki, 2025-ci ilin dekabrında təqdim etdiyi Fleet Intelligence aləti çiplərinin hansı ölkədə işlədiyini göstərə bilir; lakin şirkət bunun qaçaqmalçılığın qarşısını almaq üçün istifadə oluna biləcəyini bildirməkdən çəkinib.
• Hesabata əsasən, oktyabrda Fleet Intelligence-in qaçaqmalçılığı dayandıra bilib-bilməyəcəyi birbaşa soruşulduqda Nvidia cavab vermək əvəzinə açıqlama göndərib: orada nəzarət altındakı ABŞ məhsullarının yönləndirilməsinin «əhəmiyyətsiz» olduğu və Çinin mövcud daxili hesablama gücü ilə müqayisədə «dəryada bir damla» qaldığı deyilir.
• Çip Təhlükəsizliyi Aktı Senatın Milli Müdafiə İcazəsi Aktı (National Defense Authorization Act) çərçivəsində baxılan üç çip təhlükəsizliyi qanun layihəsindən biridir; hesabata görə, Foster deyib ki, Nvidia-da baş verən son mübahisə həmkarları arasında bu tədbirə «dəstəyi artırıb».

Bunun əhəmiyyəti nədir

Nvidia-nın qeyri-rəsmi etirafı onun ticarət birliyinin açıq müqaviməti fonunda sənayenin çipin yerləşdiyi ölkənin məcburi izlənməsinə qarşı əsas arqumentini zəiflədir — özü də Konqresin bu tələbi müdafiə qanunvericiliyinə yazmaq imkanını çəkib-ölçdüyü vaxtda; bu, qanunvericilərə tələbi keçirmək üçün yeni dayaq verir. Hiperskal süni intellekt investisiyalarını cəlb etməyə çalışan və qabaqcıl qrafik prosessorlara (GPU) çıxış barədə danışıqlar aparan Azərbaycan kimi ölkələr üçün bu epizod xatırladır ki, həmin avadanlığın təchizatı yalnız çip istehsalçıları və ya bulud təchizatçıları ilə kommersiya sazişlərindən deyil, qısa müddətdə dəyişə bilən ABŞ ixrac nəzarəti siyasətindən də asılı qalır.