Qazaxıstan Mərkəzi Asiya və Azərbaycan üçün məsuliyyətli süni intellekt bəyannaməsi təklif edib

Report.az-ın məlumatına görə, Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev Mərkəzi Asiya dövlətləri və Azərbaycanın süni intellektin məsuliyyətli istifadəsinə dair birgə bəyannamə hazırlamasını təklif edib. Təklif 8 oktyabr 2026-da Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Konsultativ Görüşündə səslənib; görüşdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov, Tacikistan Prezidenti Emoməli Rəhmon və Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev iştirak edib.

Tokayev nə təklif edib

• Report.az-ın yazdığına görə, Mərkəzi Asiya dövlətləri və Azərbaycanın birgə hazırlayacağı Süni İntellektin Məsuliyyətli İstifadəsi haqqında Bəyannamə.
• APA-nın məlumatına görə, Tokayev həmin görüşdə deyib: «Fikrimcə, biz kritik texnologiyalar üzərində nəzarəti təmin edəcək yanaşmaları birgə işləyib hazırlamağa başlamalıyıq».
• APA yazıb ki, Tokayev təklifi regional təhlükəsizlik məsələləri ilə əlaqələndirib: onun sözlərinə görə, rəqəmsal texnologiyalardan cinayətkarların, «xüsusilə narkokartellərin» istifadəsi xüsusi narahatlıq doğurur və bu cür təhdidlərlə mübarizə üsulları müasir şərtlərə uyğunlaşdırılmalıdır.
• APA-nın məlumatına görə, Tokayev görüşdə həmçinin bildirib ki, qlobal qeyri-sabitlik şəraitində regionda sülhün və sabitliyin qorunması əsas prioritet olaraq qalır; mövcud təhdidlər sırasında o, terrorizmi, narkotik alverini və mütəşəkkil cinayətkarlığı sadalayıb.

Bəyannamənin mətni dərc olunmayıb və hər iki məlumatda onun hazırlanması, yaxud qəbulu üzrə heç bir vaxt çərçivəsi göstərilməyib.

Bunun əhəmiyyəti nədir

Bütün region üzrə süni intellekt bəyannaməsi Azərbaycanı Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan və Özbəkistanla birlikdə rəsmi şəkildə əhatə edən ilk bu tipli sənəd olardı və Bakını süni intellekt təhlükəsizliyi ilə kritik texnologiyalara nəzarət barədə formalaşan regional müzakirədən kənarda deyil, onun içində yerləşdirərdi. APA-nın verdiyi məlumata görə, Tokayevin təklifi narkotik alveri, mütəşəkkil cinayətkarlıq və sərhədlərarası rəqəmsal sui-istifadə ilə bağlaması göstərir ki, ilkin əhatə dairəsi geniş süni intellekt qaydalar toplusundan çox, təhlükəsizlik əməkdaşlığına meyilli olacaq.

Azərbaycan qurumları üçün hazırlana biləcək istənilən bəyannamə milli Azərbaycan Respublikasının 2025–2028-ci illər üçün Süni İntellekt Strategiyası ilə yanaşı dayanacaq. News.Az-ın məlumatına görə, Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə təsdiqlənmiş həmin Strategiya artıq Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidmətinin qarşısına süni intellekt tətbiq edən dövlət qurumlarında informasiya təhlükəsizliyi risklərinin təhlili vəzifəsini qoyur. Məsuliyyətli istifadəyə dair regional bəyannamə bu daxili çərçivəni əvəz etməz, lakin mətn yarandıqdan sonra Azərbaycan qurumlarının onunla uzlaşdırmalı olacağı çoxtərəfli öhdəlik tipinə aiddir.