Azərbaycan yeni rəqəmsal strategiyasında süni intellekt data mərkəzlərini cəlb etmək üçün 50+ təşəbbüs sayır

Azərbaycanın enerji artıqlığı və 50-dən çox təşəbbüs üzərində qurulan yeni milli rəqəmsal strategiyası ölkənin süni intellekt data mərkəzlərinə ev sahibliyi etmək üzrə əsas arqumentidir. Bunu Dördüncü Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiyası Mərkəzinin (C4IR; Report.az bu qurumu 4SİM kimi qısaldır) icraçı direktoru Fariz Cəfərov 26 sentyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilən İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda (AIIF 2026) bildirib; bu barədə Report.az məlumat yayıb.

Cəfərov nə deyib

• Enerji: Cəfərov deyib ki, enerji ehtiyatları ilə zəngin Azərbaycan «süni intellektin əsas elementinin — data mərkəzləri üçün elektrik enerjisinin» təchizatçısına çevrilir; o qeyd edib ki, data mərkəzi layihələri həyata keçirən bir çox ölkə enerji çatışmazlığı ilə üzləşir.
• Beş dayaq: onun sözlərinə görə, beynəlxalq təhlillər göstərir ki, süni intellekt «elektrik enerjisi və kritik infrastruktur, məlumat və modellər», təşkilatlar tərəfindən «süni intellekt alətlərinin tətbiqi və adaptasiyası», habelə «istedad, təhsil və idarəetmə» üzərində dayanır; o əlavə edib ki, «hər hansı nəzəri ideyanı, strategiyanı və ya siyasəti əməli işə» çevirmək üçün insan istedadı lazımdır.
• 2030-cu ilədək prioritet: Cəfərov bildirib ki, Azərbaycanın əsas prioritetlərindən biri «neft kapitalını insan kapitalına çevirmək»dir.
• Data mərkəzləri: Report.az-ın eyni panel barədə ayrıca məlumatında Cəfərov deyib ki, Azərbaycanın data mərkəzləri sahəsindəki başlıca üstünlüyü regional və qlobal bazarları birləşdirməsidir; qlobal texnologiya şirkətləri ilə əməkdaşlıq isə «Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı üzrə 2026–2029-cu illər üçün Strategiya» çərçivəsində genişlənir. Sənəd «hazırda 50-dən çox təşəbbüsü əhatə edir» və hiperskal operatorları yerli, regional və qlobal bazarlara xidmət edən data mərkəzləri qurmağa həvəsləndirmək üçün stimullar yaratmağı nəzərdə tutur.

Bunun əhəmiyyəti nədir

Cəfərovun dedikləri süni intellekt infrastrukturuna investisiya cəlb etməyə yönəlmiş bir həftəlik Azərbaycan açıqlamalarına rəsmi çərçivə — adı çəkilən 2026–2029-cu illər strategiyası və konkret təşəbbüs sayı — əlavə edir. Bundan əvvəl nazir müavini Ələt Azad İqtisadi Zonasında data mərkəzi üzrə danışıqların «son mərhələdə» olduğunu açıqlamış, eyni forumun kənarında isə Oracle ilə texnoloji saziş imzalanmışdı. Report.az 50-dən çox təşəbbüsün bölgüsünü, dəyərini və ya qəbul üçün vaxt qrafikini göstərməyib.

Azərbaycan şirkətləri üçün bu nə deməkdir

Yeni strategiya Azərbaycanın prezident sərəncamı ilə təsdiqlənmiş 2025–2028-ci illər üzrə Süni İntellekt Strategiyası ilə bir sırada durur; həmin sənəddə infrastrukturun əlçatanlığı artıq məqsədlər arasında göstərilir. Yerli bulud, hostinq və sistem inteqrasiyası şirkətləri üçün hiperskal operatorlara ünvanlanan adı bəlli stimul çərçivəsi dövlət dəstəyinin növbəti mərhələdə harada cəmlənə biləcəyini göstərir; lakin təşəbbüslərin siyahısı və büdcəsi dərc olunmadığı üçün şirkətlər hələ müraciət edə biləcəkləri konkret proqramları müəyyənləşdirə bilmir.